Kvalitet otpadnih voda

 

Kontrola kvaliteta otpadnih i površinskih voda

Delatnost laboratorije JKP “Vodovod i kanalizacija” je uzorkovanje i laboratorijsko ispitivanje kvaliteta otpadnih voda na teritoriji grada. Laboratorija vrši ispitivanje kvaliteta otpadnih i prečišćenih otpadnih voda radi praćenja efikasnosti rada uređaja za prečišćavanje otpadnih voda.

Tehnike rada koje se primenjuju u laboratoriji spadaju u klasične analitičke volumetrijske i gravimetrijske metode, instrumentalne metode kao što su potenciometrijske analize, plamenofotometrijska i UV/VIS spektrofotometrijske analize. Uzorkovanje vode i ispitivanje uzoraka vode se vrše po standardnim metodama, dokumentuju se rezultati i vodi se baza podataka. radi obezbeđenja kvalitetnih usluga i radi zaštite životne sredine.

Poslednjih godina, u Subotici, najveća investicija za zaštitu životne sredine, bila je izgradnja i puštanje u rad gradskog postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda. Obučenost i iskustvo stručnjaka Vodovoda je garancija za kvalitetan rad PPOV i za zaštitu životne sredine. Posada PPOV se sa posebnom pažnjom stara o obezbeđenju kontinualnog, stručnog tretmana pristiglih otpadnih voda, kao i mulja nastalog tokom prečišćavanja voda.

Kvalitet otpadnih voda subotičkih preduzeća

Operativni monitoring kvaliteta tehnoloških otpadnih voda upuštenih u javnu kanalizaciju se vrši sa ciljem prikupljanja informacija za potrebe nesmetanog funkcionisanja sistema javne kanalizacije i za potrebe procesa prečišćavanja otpadnih voda na gradskom postrojenju.
Uzorkovano je i ispitivan kvalitet otpadnih voda kod potencijalnih zagađivača, prehrambene, tekstilne, metaloprerađivačke industrije, koji su u vremenu obilaska upuštali tehnološke otpadne vode u sistem javne kanalizacije. Obiđeni su i druga industrijska preduzeća, ali zbog prekida ili prestanka rada nisu ispuštali otpadne vode.

Danas, količina otpadnih voda poreklom iz radnih organizacija učestvuje 20% u zbirnim vodama fakturisane vode. Najveći potrošači voda koji produkuju tehnološke otpadne vode su redom: Mlekara 25400 m3/mesec, Pionir 8500 m3/mesec i Fidelinka 4310 m3/mesec. Veliki potrošači voda su ustanove kao što su bolnica, studentski domovi i restorani, hoteli, gerontološki domovi i dr., koji ispuštaju sanitarne odnosno komunalne otpadne vode. Izgradnja trgovačkih kompleksa i asfaltiranje velikih površina za parkiranje, doprinosi da se povećava količina atmosferskih padavina, koja se odvode u kanalizacionu mrežu odnosno dospeva do PPOV.

U periodu od 2001. do 2015. godine, odstupanje kvaliteta ispuštenih otpadnih voda zagađivača od propisanih, utvrđivalo se na osnovu maksimalno dozvoljenih koncentracija (MDK) datih u članu 18. Odluke o javnoj kanalizaciji (“Službeni list Opštine Subotica” br. 39/2001).
Tokom 2015. godine Skupštine grada je donela novu Odluku o javnoj kanalizaciji (“Službeni list Grada Subotice” br. 29/2015). Novina u novo donetoj Odluci je to, da su propisane granične vrednosti emisije (GVE) zagađujućih materija za organske materije u otpadnim vodama izražene kao HPKb i BPK5. Kriterijumi su ublaženi za fizičke-hemijske parametre pH vrednost, ukupni azot, taložne materije, ukupan fosfor, etarski ekstrakt, masnoće i ulja kao i mineralna ulja, za fluoride, sulfide, ukupni bakar, ukupna živa, ukupni kadmijum i toplotno zagađenje. Dok strožiji kriterijumi važe za sulfate, cijanide, ukupni cink, ukupni hrom i ukupni nikal. U novoj Odluci nisu više ograničeni AA detergenti i toksičnost otpadnih voda. Ograničeni su i novi parametri kao što su aktivni hlor, ukupno gvožđe, mangan, arsen, barijum, srebro, kobalt, kalaj, molibden, azbest i organski rastvarači.

Da bi se odvođenje i prečišćavanje voda moglo nesmetano odvijati, neophodno je da svi korisnici javne kanalizacije poštuju važeća pravila. Industrijski zagađivači voda u većini slučajeva ne vrše prethodno prečišćavanje svojih otpadnih voda, pa samim tim i kvalitet ispuštene vode u javnu kanalizaciju odstupa u većoj ili manjoj meri od kvaliteta komunalnih otpadnih voda.

Kvalitet otpadnih voda kanalizacione mreže

Sve otpadne vode stanovništva, ustanova, zanatstva i industrije, kao i atmosferske vode grada Subotice, sakupljaju se u sistem kanalisanja opšteg tipa i glavnim kolektorom dospevaju na postrojenje za prečišćavanje otpadnih voda. U cilju sticanja uvida u poreklo organskog opterećenja i poreklo nutrijentnih elemenata, tj soli azota i fosfora, vrši se uzorkovanje otpadnih voda po glavnim granama kolektora.

Najveće organsko opterećenje se javlja u otpadnim vodama Industrijskog Kolektora Aleksandrovo. Sastav ovih voda određuje kvalitet ispuštenih otpadnih voda, pre svega Skrobare i Mlekare.

Tipično komunalni karakter imaju otpadne vode u Kolektoru V i VI. Ove vode karakteriše umeren opterećenost organskim materijama, visoke koncentracije ukupnog azota, odnosno amonijačnog azota. Udeo amonijačnog azota čini 70%. Sadržaj ukupnog fosfora je takođe povišen.

Prečišćavanje otpadnih voda na centralnom gradskom postrojenju za prečišćavanje otpadnih voda (PPOV)

Kontrola rada se vrši iz uzoraka koji se sakupljaju tokom 24 sata, sa dinamikom uzorkovanja od sat vremena, svih 365 dana u godini. Proces zahvatanja uzoraka je rešen automatskim uzorkivačem iz sirove otpadne vode na ulazu kao i iz prečišćenog efluenta na izlivu sa postrojenja. Uzorci se do obrade čuvaju u uzorkivaču na temperaturi ispod 5 oC. Pored 24 časovnih kompozitnih uzoraka ispituju se i trenutni uzorci zahvaćeni iz raznih tehnoloških jedinica, sa linije vode odnosno sa linije mulja, na 20 lokaliteta.

Laboratorija vrši fizičko-hemijske, hidrobiološke, toksikološke analize otpadne i prečišćene vode sa PPOV, industrijskih otpadnih voda i površinskih voda. Mikroskopske analize aktivnog mulja se rade iz uzoraka mulja uzetih iz aeracionih bazena i recirkulacionog mulja. Mikroskopske analize mulja obuhvataju pregled svežih preparata mulja primenom digitalnog fotografisanja i vrši procena stanja u sistemu na osnovu kvaliteta flokula i sastava mikroorganizama.

Kontrolu rada PPOV dvonedeljno, takođe vrši i akreditovana laboratorija Zavod za zaštitu zdravlja iz Subotice.

Zahtev o kvalitetu prečišćavanja je utvrđen Evropskom Direktivom 91/271/EEC* i Uredbom o graničnim vrednostima** koja se odnosi na prečišćavanje komunalnih otpadnih voda. Poštovanje strogo postavljenih kriterijuma, kao i procena efikasnosti rada kroz svakodnevnu kontrolu prečišćene vode je naša obaveza. Hemijski parametri koji se ograničavaju ovim zakonskim aktima se odnose pre svega na sadržaj organske materije, ukupnog azota i fosfora, zatim na sadržaj suspendovanih materija.

* Direktiva Saveta Evropske Zajednice o prečišćavanju komunalnih otpadnih voda, broj 91/271/EEC od 21. maja 1991.

** Uredba o graničnim vrednostima emisije zagađujućih materija u vodi i rokovima za njihovo dostizanje ("Sl. glasnik RS" br. 67/2011 i 48/2012)

Rezultati analiza rada PPOV

Tokom 2016. godine gradski PPOV dnevno je prihvatao u proseku preko 33700 m3 otpadne vode. Tokom biološkog prečišćavanja, organske materije (HPK i BPK5) su se smanjile za 95 odnosno 98%, suspendovane materije za 98%, ukupni azot za 72% i ukupni fosfor za 89%. Kvalitet prečišćene vode i efekti prečišćavanja ne odgovaraju zahtevima Direktivi o prečišćavanju urbanih otpadnih voda broj 91/271/EEC, koji se odnosi na kvalitet vode za izlive iz gradskih PPOV u osetljive recipijente (jezero podložno eutrofikaciji) u pogledu ukupnog azota i ukupnog fosfora.

Na dva dijagrama je predstavljena prosečna koncentracija relevantnih parametara: HPK, BPK5, suspendovane materije, ukupni azot i fosfor, za ulaznu odnosno za prečišćenu otpadnu vodu.

Kretanje opterećenja tokom 2016. godine predstavljeno je grafički.

 

Laboratorijska kontrola kvaliteta površinskih voda

Praćenje kvaliteta vode nizvodno od postrojenja se vrši radi sticanja uvida u kretanje kvaliteta vode vodoprijemnika. Vodoprijemnik prečišćene otpadne vode je jezero Palić, koji je okarakterisan kao osetljiv recipijent, jezero podložno eutrofikaciji, zbog čega su maksimalne dozvoljene koncentracije ukupnog azota i ukupnog fosfora, koje se u njega ispuštaju, niže nego kod drugih, neosetljivih vodoprijemnika.

Laboratorijska kontrola se vrši mesečnom dinamikom.

Od kada je stavljen u funkciju novi PPOV, primećuje se višestruko smanjenje opterećenja vode u pogledu koncentracije ukupnog azota, ukupnog fosfora i organskih materija.